STARE KAPLICZKI I KRZYŻE PRZYDROŻNE NA PRZEDMIEŚCIACH BUSKA (CZĘŚĆ II)

 

STARE KAPLICZKI I KRZYŻE PRZYDROŻNE NA PRZEDMIEŚCIACH BUSKA (CZĘŚĆ II)

Старі каплички і хрести придорожні у передмісті Буська (частина ІІ)



   

                             STARE  KAPLICZKI  I KRZYŻE PRZYDROŻNE

                                             NA PRZEDMIEŚCIACH BUSKA                                     

 

                                                                                                                               autorzy :

                                                  CZĘŚĆ  II                                                       - Adolf  Zabuski

                                                  ...........................                                            - Tadeusz Cwen

 

 

                       

                                7 /   Wolany - bezimienne przydrożne krzyże

 


                                          .................................................

 

 

            Można na pewno powiedzieć , że o ile Busk okazuje się bogaty w przydrożne świątki , o tyle przedmieście Wolany  jawi się bardzo bogatym ich  zbiorem . 

 

            Owe przydrożne figury  przeważnie z krzyżem przedstawiają :

            - figura I - Zdjęcia 13 i 14,

            - figura II - Zdjęcie15,

            - figura III - Zdjęcia 16 i 17

 

             Pomimo starości i nieumiejętnej konserwacji, widać że te świątki przedstawiają swoiste dzieła i stanowią średniowieczne zabytki sztuki sakralnej , wymagające obecnie fachowej renowacji i konserwacji. Na żadnej z tych figur nie można dziś odczytać ani jednego słowa inskrypcji , co uniemożliwia ich identyfikację w materiałach historycznych.

            Wszystkie figury przedstawiają Chrystusa Ukrzyżowanego na wysokim cokole , na których z pewnością były kiedyś inskrypcje

            Dzisiaj te milczące , bezimienne przydrożne figury i krzyże ,  zaświadczają o polskości i przywiązaniu wówczas żyjących tu ludzi do tych ziem . Są to zapewne , w przeważającej części nasze polskie świątki - myśmy wyjechali  one zostały , podobnie jak pozostały nasze świątynie , cmentarze i ziemie naszych ojców .

            O ich polskości świadczą bardzo rzadkie - resztki polsko brzmiących inskrypcji, a świątki mimo to stoją - trwają i świadczą o nas teraz i będą świadczyć  wówczas  jak odejdziemy.

            Te figury powinna stać nieogrodzone na otwartej przestrzeni , tak aby można było przynajmniej raz w roku , w dzień Wszystkich Świętych złożyć u ich stóp kwiaty i znicze , jak nakazuje nasz chrześcijański obyczaj .

            Największą  ujmą dla tych figur - krzyży jest to że stoją one za ogrodzeniem . prywatnych posesji , które ograniczają ich kontakt z ludżmi . Uniemożliwia to składanie  przed  kwiatów , zniczy itp., a po drugie jak tu spełnić chrześcijański obyczaj - zdjęcie czapki lub zrobić znak krzyża - przed ogrodzeniem ? - nie wypada.

       Wizualnie wygląda to jak  "C h r e s t y w  k r i e p o s t n o j  z o n i e "

Krzyże na  więziennym terenie.

 

 

 

 

 

 

 

 

                        9 /  Stara kapliczka z krzyżem na Długiej Stronie

 


                                   ...................................................  

 

 

            Na Długiej stronie rozpoznano tylko jedną kapliczkę z krzyżem , przy ulicy Szaszkiewicza - patrz Zdjęcie18 , tak samo stareńką jak wszystkie pozostałe.


             Przedstawia ona Chrystusa Ukrzyżowanego , a miejsca na inskrypcje są puste i nie wiadomo czy zatarł je czas czy zostały usunięte w inny sposób ?   Figura ta widnieje na  mapie austriackiej z 1894 roku , patrz Zdjęcie 21.         

 

 

 

 

 

 

                       10 / Krzyż kamienny z XVI wieku na Podzamczu

 


                                   .........................................................

 

 

            Ślady poszukiwań dawnych zabytków na Podolu , jeszcze przed II Wojną Światową można  znaleść w książce " Przeszłość i zabytki woj. Tarnopolskiego " , w której czytamy :


<< Mnóstwo nagrobków kamiennych przechowało się jeszcze na całym Podolu , przeważnie z XVII i XVIII wieku , wyjątkowo sięgające najdalej XVI wieku , jak np. między innymi w Busku na Podzamczu >> */ 5


            Obecnie w starej części Podzamcza istnieje jedna kapliczka z krzyżem usytuowana  przy ulicy Podzamcze , na  wzniesieniu odnogi Pełtwy - patrz Zdjęcie 19 i 20.

            Oprócz Chrystusa ukrzyżowanego figura przedstawia dwie słabo rozpoznawalne postacie pod  krzyżem i jedną postać  niżej u podstawy figury.

            Być może krzyż ten jest jakąś pozostałością po istniejącej w pierwszych wiekach ubiegłego tysiąclecia na podzamczu świątyni O. O.Bazylianów , która została zniszczona w czasie najazdu Chmielnickiego i przestała istnieć w XVII wieku.

 

 

 

 

 

                   11 /   Stare kapliczki  które istniały jeszcze na początku

                                 XIX wieku  wg. austriackiej mapy wojskowej

 


                                            ...............................................

 

 

            Według austriackiej mapy wojskowej z 1894 roku aktualizowanej w 1911 roku - parz Zdjęcie 21 , istniały na przedmieściach Buska jeszcze inne , zapewne stareńkie przydrożne Świątki , które wypatrzeć można :


            - u zbiegu dzisiejszych ulic Siczowyw Strzelców i Długiej  Strony

            - na Podzamczu , przy ulicy Lwowskiej i Zawodskiej , po jednej stronie ulicy  Zawodskiej stał krzyż przydrożny , a z drugiej strony tej ulicy przydrożna figura .

            Na tej mapie zaznaczone zostały również figura Świętego Jana , na początku ulicy Sokoła i figura z krzyżem przy drodze na Rokszyn . Widocznie figury te były ważne dla topografii wojskowej i dlatego , w odróżnieniu do innych pomniejszych krzyży i figur  zostały zaznaczone na tej mapie.

            Na tej mapie zaznaczono również figurę z krzyżem na rozdrożu drogi z Lipiebok w kierunku na Strunibaby z drogą  na Uciszków.

 

 

 

 

 

 

* / 5 " Przeszłość i zabytki woj. Tarnopolskiego " aut . Aleksander Czołowski i Bohdan                              Janusz , Tarnopol 1926 rok , wyd. nakładem Powiatowej Organizacji Narodowej .

 

                       



Обновлен 05 мар 2014. Создан 20 ноя 2013



  Комментарии       
Имя или Email


При указании email на него будут отправляться ответы
Как имя будет использована первая часть email до @
Сам email нигде не отображается!
Зарегистрируйтесь, чтобы писать под своим ником